Opinie: Proefballonnetje Hypotheekrenteaftrek

Al een aantal jaren wordt er gesteggeld over de hypotheekrenteaftrek (HRA) en tot dit jaar was er geen Kamermeerderheid te vinden om hier aanpassingen in te doen. De laatste wijzigingen in duur van deze aftrek dateert al weer van een aantal jaren geleden en D66 heeft daar destijds het voortouw in genomen door de maximale termijn waarin hypotheekrente aftrekbaar is te stellen op 30 jaar, bovendien moet de overwaarde bij verkoop volledig in mindering worden gebracht op de nieuwe hypotheek.

De laatste maanden zijn er openingen zichtbaar bij bijna alle partijen om toch iets te doen aan de deze aftrek. De meest wilde plannen zijn reeds de revue gepasseerd, die ik persoonlijk nogal oneerlijk vind overkomen en die tevens het systeem van belastingheffing onevenredig moeilijk zal maken. Met name het plan om wel van mensen te vragen om belasting te betalen voor een tarief van 42%-52% maar als er sprake is van een aftrekpost dit slechts toe te staan voor 35 %. Dit gaat tegen het hele idee van progressieve belastingheffing in.

Belastingheffing zou transparant en begrijpelijk moeten zijn voor het grootste deel van de burgers, dat er iets moet gebeuren aan de HRA daar zijn de meesten het inmiddels wel over eens alleen de wijze waarop dit moet gebeuren, daar zijn enorme verschillen tussen de verschillende partijen, terwijl het allemaal veel eenvoudiger kan zonder dat je daarvoor het totale systeem van HRA overhoop moet halen.

Het totaal afschaffen van de HRA is een slecht plan, ondanks het feit dat het nu in een lange periode van ultra lage rentes misschien logisch lijkt, maar volgens mij moet de politiek verder kijken dan 4 jaar regeringsdeelname, het is helemaal niet zo onwaarschijnlijk dat hypotheekrenten weer op het niveau uit kunnen gaan komen van de jaren 80 van de vorige eeuw(13 %), de gevolgen hiervan kunnen een enorme impact hebben op de woningeigenaren die de rente voor een kortere periode hebben vastgezet. De HRA kan hierbij de pijn wat verzachten, dus waarom zou je het kind dan met het badwater weggooien door deze regeling volledig bij het grofvuil te zetten.

Het grootste probleem dat de meeste partijen hebben met de renteaftrek is het feit dat mensen met de hoogste salarissen en de grootste woningen hier het meeste fiscale voordeel bij hebben, en dat door deze voordelen het nut van extra aflossingen niet of nauwelijks aanwezig is, immers bij 4 % rente en 50 % aftrek kost de hypotheek netto slechts 2 % terwijl goed belegt vermogen meer oplevert, vreemd geld is goedkoper dan eigen geld.

Er bestaat, mijn inziens, de mogelijkheid om de HRA aan te passen zonder daarvoor afscheid te moeten nemen van het totale systeem van hypotheekrenteaftrek. We kennen namelijk in het huidige systeem het zogenaamde Eigen Woning Forfait, dit Forfait is een percentage van de WOZ waarde van de woning, de fiscale behandeling van dit forfait is redelijk eenvoudig, het bedrag wordt namelijk in mindering gebracht op de betaalde hypotheek rente, het resterende deel van de rente is vervolgens aftrekbaar in volgens het progressieve tarief.

Om de renteaftrek enerzijds in te perken en anderzijds rekening te houden met het gevoel dat mensen met de topinkomens de renteaftrek eigenlijk niet nodig hebben zou je kunnen overwegen om het Eigen Woning Forfait anders toe te passen. Het is veel eenvoudiger om dit Forfait meer afhankelijk te maken van de waarde van de woning, en met de huidige rentestanden waarbij een rente van 5 % als gemiddelde genomen kan worden, zou je kunnen denken om het forfait vanaf € 100.000,- kunnen laten stijgen met 1 % per 100.000 WOZ waarde. Dit betekend feitelijk dat bij een woning vanaf € 600.000 men nog wel de rente kan opvoeren in de aangifte maar dat het Eigen Woning Forfait dit gelijk is aan de betaalde rente, en er dus de facto niet meer kan worden afgetrokken.

Een bijkomend voordeel is wanneer de rente flink zou stijgen er wel weer aftrek mogelijk is, zonder dat mensen onnodig in de problemen komen en gedwongen worden om de woning te verkopen, bij woningen vanaf € 300.000 wordt het ook weer interessant om te gaan aflossen, het is bij die bedragen namelijk niet meer aantrekkelijk om te sparen, immers de hypotheek kost je netto 5%-2% is 3 % terwijl je spaargeld 2,5 % oplevert, aflossen levert per saldo 0,5 % meer rentevoordeel op.

Alle plannen van de verschillende politiek partijen zijn te ingewikkeld en er is mijn inziens geen meerderheid op te krijgen, terwijl er voor deze optie slechts een cosmetische aanpassing van de wet nodig is, en het huidige fiscale systeem hoeft in beginsel niet op de helling.

Stephan Wijering